خیلی از وب سایت ها با روندی وارونه طراحی می شن. منظور اینه که ابتدا به طراحی ساختار می پردازند و بعد وارد مرحله عرضه محتوا می شن. اشکالی که پیش میاد اینه که در نهایت ساختار و محتوای منسجمی نخواهند داشت.

«اول محتوا» یعنی چه؟

در طراحی رسانه ها مفهومی هست به نام Content First یا «اول محتوا». این مفهوم به این می پردازه که محتوا باید در راس مسائل قرار بگیره. اما این موضوع جنبه های متفاوتی داره.

• محتوا صرفا تولید نمی شه
• هر محتوایی ارزش تولید و عرضه نداره
• ساختار در خدمت محتواست

ساختار، در خدمت محتواست و محتوا، در جریان تکامل وب سایت تولید می شه.

این یه اشتباه رایجه که شما اول دنبال یک طرح مناسب برای وب سایتتون باشید. به عبارتی مثل اینه که اول راه حل رو پیدا کنید و بعد دنبال صورت مسئله بگردید. کار درست اینه که اول محتوا داشته باشید و بعد به روش عرضه اون فکر کنید.

اما تصمیم گیری برای «اول محتوا» کار چندان ساده ایی هم نیست. دلیلش هم اینه که محتوا واقعا یک شبه تولید نمی شه. معمولا ما برای راه اندازی یک وب سایت در همون مرحله اول، جز چند تا توضیح ساده در مورد کاری که میخواییم انجام بدیم، خیلی حرف دیگه ایی برای گفتن نداریم. اینجاست که دست به دامنه طراحی می شیم.

با عرضه کمترین محتوا شروع کنید

یه راه حل ساده برای مشکل کمبود محتوا وجود داره که من اسمش رو می زارم «عرضه محتوای خالص». در واقع عرضه محتوای خالص یه تمرینه برای حذف اون دسته از محتواهایی که:

• قرار نیست واقعی باشند
• برای امروز طراحی نشدند
• هنوز روش مشخصی برای عرضه اونها نداریم

به عنوان مثال، اگه امروز شما بخوایید یه وب سایت خبری طراحی کنید؛ احتمالا بخشی از وب سایت شما به «پربازدیدترین خبر ها» اختصاص پیدا می کنه. در حالی که هنوز خبری شایسته گرفتن این عنوان نیست و انتظار کاربران شما هم این نیست که خبری صرفا با ۵ تا بازدید، برچسب پربازدید داشته باشه. معمولا این قسمت به صورت کلیشه ایی و غریزی در ساختار وب سایت قرار می گیره.

اما راه دیگری هم هست واونم اینه که اجازه بدید مدتی از عمر وب سایت و خبر های منتشر شده در اون بگذره، بعد با در دست داشتن یه آمار واقعی و یه دید کلی بهتر نسبت به وضعیت اونها، اقدام به ایجاد این قسمت کنید.

آیا واقعا لازمه که برای وب سایتتون یه متخصص تجربه‌کاربر داشته باشید؟ متخصصین تجربه‌کاربر چه کمکی به وب سایت و کسب و کار شما می کنن ؟

قبلا در مورد اینکه طراحی تجربه‌کاربر چیه و چند تا حوزه کلی داره مطالبی توی همین وب سایت نوشته شده. توی این مطلب قصد دارم به شما بگم که یه طراح تجربه‌کاربر چه کاری برای وب سایت شما انجام می ده و چرا شما بهش نیاز دارید. بنابر این با یه مقدمه در مورد وب سایت ها شروع می کنم.

وب سایت ها ذاتا تکامل گرا هستند

بارها دیدیم که صاحبان وب سایت ها می خوان همون ابتدا یه سایت کامل داشته باشن. می خوان تمام ایده هایی که به ذهنشون می رسه توی همون نسخه اولیه وب سایتشون پیاده سازی شده باشه. اما واقعا خیلی سخته که این اتفاق بیفته و وب سایت موفقی هم داشته باشید.

ما در یک روند تکاملی نیاز ها و ضرورت های کاربران رو کشف می کنیم و در فازهای مختلف به اونها پاسخ می دیم.

من به عنوان کسی که از ۱۳۸۰ با وب همراه بودم؛ معتقدم شما در طول زمان (یک ماه تا یک سال) و در یک روند تکاملی به نیاز ها و ضرورت های اساسی کاربران خودتون پی می برید و در فازهای مختلف به این ضرورت ها پاسخ میدید.

شما چطور نیاز های کاربران رو کشف می کنید؟

الگویی که به شما در کشف و درک نیاز های کاربراتون کمک می کنه رو «طراحی با محوریت کاربر» می گن. این الگو به طور کلی دو مفهوم رو در خودش داره:

• کاربر یعنی هرکس یا هرچیزی که مشتری شماست و یا می تونه در آینده به مشتری تبدیل بشه.
• محوریت کاربر یعنی توجه به رفتارها و تجربیاتی که کاربر در وب سایت داشته و یا خواهد داشت.

خب این موضوع گاهی ساده و گاهی پیچیده به نظر می رسه و باید بگم که در مواردی هم واقعا پیچیده است. فرایند تحلیل و تحقیق در خصوص تجربیات گذشته کاربران کاریه که توسط __محققین تجربه‌کاربر__انجام می شه و __طراحان تجربه‌کاربر__با در نظر گرفتن اطلاعاتی که از محققین بدست میارن، به نیاز ها و ضرورت های کاربران پاسخ داده و تجربیات آینده اونها رو رقم می زنن. البته گاهی هم ممکنه تحقیق و طراحی، هر دو توسط یک نفر انجام بشه.

طراح تجربه‌کاربر چه کاری برای شما انجام می ده؟

کم اتفاق می فته که صاحبان مشاغل وقتی می خوان سایتشون رو طراحی کنن، از طراحان وب سایتشون بپرسن شما برای اینکه اهداف تجاری ما در این وب سایت محقق بشه چه ایده ایی دارید ؟ معمولا اولین درخواست ها با موضوع طراحی زیبا و جذاب (یا همون قالب وب سایت) و در نهایت اینکه از کدوم CMS یا زبان برنامه نویسی استفاده خواهد شد مطرح می شن. اما آیا واقعا این موضوعات تا این حد اهمیت دارن ؟

وب سایت های موفق، بیش از طراحی زیبا، خالق تجربه های خوشایند بودند.

ما همیشه با این سوال روبرو بودیم که چطور یک وب سایت می تونه موفق باشه و به کسب و کار ما کمک کنه؟ همیشه هم جواب مشخصی بوده که باید برای وب سایت استراتژی و هدفی رو تعیین کرده باشیم. اما بازم این سوال باقی مونده که:

• استراتژی یعنی چی؟
• وب سایت شما چه طرحی باید داشته باشه؟
• ساختمان وب سایت (Layout) باید چه شکلی باشه؟
• ساختار محتوا چطور تعیین بشه؟
• به چه شکلی با کاربر تعامل برقرار کنید ؟
• و ...

همه اینها سوالاتی هستن که توسط طراح تجربه‌کاربر (UX Designer) پاسخ داده می شن و نقش بسیار مهمی در پیشرفت و کاربردی شدن وب سایت شما دارن. البته در این بین سهم شما به عنوان مالک وب سایت و یا مدیر ارشد اصلا قابل چشم پوشی نیست. قبلا هم مطلبی در مورد نگاه مدیران ارشد به وب و اهمیتی که در پیشبرد اهداف دیجیتالی و آنلاین داره نوشته شده.

یه نتیجه گیری ساده

وب سایت ها ابزار های تکنولوژیک پیچیده ایی هستن. علیرغم ظاهر ساده، موفقیت اونها به برنامه ریزی های پیچیده ایی وابسته است. طراح تجربه‌کاربر (UX Designer) کسیه که با استفاده از منابع اطلاعاتی گرفته شده از محققین تجربه‌کاربر (UX Researcher)، به برنامه ریزی و طراحی روش های رسیدن به اهداف می پردازه.

لطفا اگر شما فکر می کنید ضرورت های دیگه ایی هم وجود داره، یا با حرف های من مخالفید، نظرتون رو توی قسمت دیدگاه ها بنویسید.

طراحی تجربه‌کاربر در نگاه اول ساده است. اما وقتی وارد عمل می شید پیچیده به نظر می رسه و در مواردی واقعا هم پیچیده است.

من حدودا دو هفته است که تصمیم گرفتم حوزه تخصصیم رو به طراحی تجربه‌کاربر تغییر بدم. بنابراین تصمیم دارم در مورد مسائل پایه ایی بنویسم که احتمالا برای شما هم سواله. من اولین کاری که کردم این بود که رفتم سراغ آقای امید امرایی و از ایشون سوالاتی پرسیدم. ایشون به من نکاتی رو گفتن و من رفتم تحقیق کردم و حالا نتیجه تحقیقاتم رو اینجا برای شما میزام که بخونید. لطفا نظرتون رو بگید.

کلا ما چند نوع حوزه کلی در تجربه‌کاربر داریم ؟

یه چیزی که واسه خود من کمی گیج کننده بود این بود که بالاخره این تجربه‌کاربر که می گن بحث بیزینسیه ؟ یا فنی و نرم افزاریه ؟ من شخصا به بحث های بیزینسی خیلی علاقه ندارم. البته نه اینکه نداشته باشم. منظورم اینه که موضوعات فنی برام جذاب تر هستن.

وقتی داشتم فرصت های شغلی رو بررسی می کردم، دیدم که بعضی شرکت ها می خوان که شما یه سری مهارت ها مثل بازریابی، ارتباط با مشتری، تحلیل و آنالیز بازار و از این موارد رو داشته باشی. خب برای من که همه عمر حرفه اییم صرف کد نویسی شده این حرفا کمی عجیب بود. به همین دلیل سریع از بهترین فرصت زندگیم (کار کردن با آقای امرایی) استفاده کردم و پرسیدم که به صورت کلی چه جور تخصص هایی توی تجربه‌کاربر وجود داره ؟

تحقیقات تجربه‌کاربر vs طراحی تجربه‌کاربر ؟

توی جوابی که گرفتم این مفهوم وجود داشت که به طور کلی تخصص هایی که به تجربه‌کاربر مربوط می شن توی دو حوزه بزرگ قرار می گیرن. اول تحقیقات تجربه‌کاربر و دوم طراحی تجربه‌کاربر. به نقل از آقای امرایی:

ما با تحقیق ضرورت ها رو کشف می کنیم و با طراحی به اونها پاسخ می دیم.

وقتی در مورد تفاوت این دو حوزه پرسیدم متوجه شدم که ما با تحقیق ضرورت ها رو کشف می کنیم و با طراحی به اونها پاسخ می دیم. این شد کلید من برای شروع به تحقیق کردن و اولین چیزی که توی اینترنت سرچ کردم این شکل متعارف بود: تحقیقات تجربه‌کاربر vs طراحی تجربه‌کاربر ؟

خب من چیزی پیدا نکردم برای همین عنوان مقاله رو همین گذاشتم تا اگه شما این کارو انجام دادید حداقل این مقاله رو پیدا کنید. پس بعدش رفتم و انگلیسی همین رو سرچ کردم و رسیدم به یه مقاله که توش به نقل از آقای کروث نوشته شده بود:

ما تحقیق می کنیم که دنیا رو بشناسیم، طراحی می کنیم که دنیا رو تغییر بدیم.

تفاوت تخصص ها از همین دو جمله ناشی می شه

من اینطور فهمیدم که کلا ما دو جور متخصص تجربه‌کاربر داریم:

• <span style="letter-spacing: normal; line-height: 26px;">محققین تجربه‌کاربر </span><span style="letter-spacing: normal; line-height: 26px;">افرادی هستن که در مورد رفتار گذشته و حال کاربرا تحلیل و اونها رو آنالیز می کنن. توی این مورد هر دو جمله کاملا شفاف و واضح فهیمده میشن. یعنی محققین تجربه‌کاربر تحقیق می کنن که کاربر ها رو بشناسن و ضرورت های اونها رو تشخیص بدن.</span>
• <span style="letter-spacing: normal; line-height: 26px;">__طراحان تجربه‌کاربر__افرادی هستن که ابزار های لازم برای همون کاربرا رو طراحی می کنن. واقعیت اینه من اینجا نظر آقای امرایی رو که می گن «با طراحی به نیاز ها پاسخ می دیم» بهتر فهمیدم.</span>

<span style="letter-spacing: normal; line-height: 26px;">قبل از اینکه به این تقسیم بندی برسم، وقتی داشتم دو جمله آقای امرایی و آقای کروث رو می خوندم، جمله آقای کروث (جمله دوم) خیلی ساده و تر قابل فهم تر به نظر می رسید. اما حالا بعد از این تقسیم بندی جمله آقای امرایی (جمله اول) قابل فهم تره. اینکه ما به ضرورت های کاربرا چطور با طراحی پاسخ می دیم به نظر موضوع قابل هضم تری میاد.</span>

<span style="letter-spacing: normal; line-height: 26px;">حالا سوالی که اینجا پیش میاد اینه که چطور می شه هم به ضرورت های کاربران پاسخ بدیم و هم اونها رو تغییر بدیم؟ من منتظرم که نقطه نظرات شما رو توی قسمت نظرات (زیر باکس خاکستری رنگ) داشته باشم و این بحث رو به جمع بندی برسونیم. لطفا هر چی در این مورد فکر میکنیم رو کامنت بزارید.</span>

ما امروز المنت های طراحی تجربه‌کاربر وب رو واضح تر از دیروز می شناسیم و من فکر می کنم رابط‌کاربر مهمترین بخش از تجربه کاربره.

دیروز در جلسه‌ایی بودم که به طور طبیعی مباحثی در ارتباط با تجربه‌کاربر در وب رو در خودش داشت. آقای سعید بهزادی گزارش خوبی از این گردهمایی و نتایجی که داشت ارائه کردند. سوالاتی که مطرح شد نشون می‌داد که همچنان این موضوع مطرحه که تجربه‌کاربر چی هست و چی نیست ؟

آیا تجربه‌کاربر قابل تعریف نیست ؟

من قبلا مطلبی رو در مورد اینکه طراحی تجربه‌کاربر چیه نوشته بودم. اینکه چرا امروز قصد دارم مجددا در این مورد بنویسم به این بر می‌گرده که معتقدم تعاریف انتزاعی از تجربه‌کاربر حداقل در وب ضرورتی ندارن. ما امروز مولفه‌های تجربه‌کاربر رو خیلی خوب می‌شناسیم.

با این رویکرد شما می‌دونید که برای تجربه‌کاربر بهتر، باید کدوم المنت‌ها رو مورد توجه خاص قرار بدید و نکات ضعف و قوت وب‌سایت شما کجاست. شاید لازم بشه بعضی از این قسمت‌ها رو بازبینی کنید. یکی از این بحث‌های مهم موضوع رابط‌کاربریه که سوالاتی زیادی در موردش می‌شه.

رابط‌کاربری بالاخره تجربه‌کاربر هست یا نیست ؟

من واقعا نمیخوام اسمی از اون دسته سایت‌ها ببرم که در مورد تجربه‌کاربر می‌نویسن و رابط‌کاربری مناسبی ندارن، اما خیلی تمایل دارم که بگم رابط‌کاربری مهمترین بخش از تجربه‌کاربره و امیدوارم باشم که تا وقتی که بدونیم دقیقا چه میزان از این تجربه است، مشکلی پیش نمیاد.

درسته که سهم رابط‌کاربری از تجربه نهایی کاربر خیلی زیاد نیست، اما به عبارتی می‌شه گفت هماهنگ کننده فرایند‌های کلی تجربه‌کاربره. درسته! در واقع من دارم سعی می‌کنم بگم رابط‌کاربری (UI) مهمترین بخش از تجربه‌کاربره. ## بازم چیزی مونده که در مورد تجربه‌کاربر نگفته باشیم ؟

خیلی حرفای دیگه مونده اما الان لازمه بگم که تجربه‌کاربر فقط همون المنت‌ها نیستند. ماهیت طراحی تجربه‌کاربر در واقع بر مبنای هدفمند و با برنامه بودن یک وب‌سایته.

طراحی تجربه‌کاربر به شما اطمینان می‌ده هر اتفاقی که توی وب سایت شما می‌افته هدفمنده و براش برنامه‌ریزی شده.

طراحی تجربه‌کاربر به شما اطمینان می‌ده هر اتفاقی که توی وب سایت شما می‌افته هدفمنده و براش برنامه ریزی شده. Jesse James Garrett این رو به ۵ سطح قابل فهم و ساده تقسیم کرده که در مطلب بعدی هر کدوم از این ۵ سطح رو به تفصیل بررسی می‌کنیم و می‌بینیم که چطور روی تجربه‌کاربر تاثیر گذار هستند. لطفا اگر پیشنهادی در این خصوص دارید، نظرتون رو با من و سایر خواننده‌های این مطلب به اشتراک بگذارید. قطعا نظرات شما راهگشا و محور بحث‌های بعدی ماست.

اولین جلسه آزاد علاقه مندان وب در شیراز برگزار می شه. خوبه که ببینیم چه فرصت بزرگی پیش روی ما قرار گرفته.

<span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl">در چند هفته اخیر موضوعی با عنوان برگزاری جلسات باز نرم افزاری در شیراز توسط فرهیختگان این عرصه مطرح شد. نتیجه تبادل نظرها این شد که در ادامه دستاورد های درخشان استارتاپ ویکند شیراز، اولین جلسه آزاد برای علاقه مندان به وب روز </span></span><span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl"><span itemprop="description"><span class="fsl"><span dir="rtl">پنجشنبه 21 آذر 1392 برگزار بشه</span></span></span>.</span></span>

<span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl">صنعت وب باید چالش اصلی فعالان وب باشه

</span></span>

<span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl">قطعا اگر بخواییم به موضوعات قابل طرح در این جلسه فکر کنیم مسایل بی شماری قابل ذکره، اما اهمیت بعضی از اونها بیشتر از بقیه است. شما به عنوان یک طراح، توسعه دهنده و یا برنامه نویس وب ممکنه دغدغه های زیادی داشته باشید اما یک موضوع بین همه ما مشترکه و اون آینده وبه.
</span></span>

<span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl">شما احتمالا به این فکر می کنید که آینده شما و وب چطوریه ؟ وب فعلی تا کی می تونه پاسخگوی نیاز های شما باشه ؟ شما چه نقشی در آینده وب دارید ؟ و سوالات بی شمار دیگه.
</span></span>

<span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl">اقتصاد وب و مسایل کلیدی موثر

</span></span>

<span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl">فکر نمی کنم کسی باشه که بخواد بگه وضعیت اقتصادی فعلی وب قابل قبوله. البته حتما وقتی به این موضوع می رسیم، همه شما نقاط ضعف و قوتی رو می شناسید که اگر بهشون توجه بشه ممکنه منجر به بازدهی اقتصادی بهتر بشه. در این صورت باید خودتون رو برای اون روز آماده کنید.
</span></span>

<span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl">کاربران آینده نگر و فعال وب رو دعوت کنیم

</span></span>

<span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl">این روز ها در حال مواجهه با پدیده جدیدی هستیم که من اسمش رو می گذارم "کاربران آینده نگر و فعال وب". شما به عنوان طراح، توسعه دهنده و یا برنامه نویس وب باید به این بخش از پیکره وب توجه داشته باشید و سعی کنید اگر افرادی رو می بینید که ممکنه تخصص فنی نداشته باشند، اما در دنیای وب فعالیت می کنن، اونها رو به این گردهمایی دعوت کنید.
</span></span>

<span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl">نتیجه گیری

</span></span>

<span :="" class="userContent" data-ft="{" k="" tn=""><span dir="rtl">نتیجه گیری بماند برای روز پنجشنبه و اونچه از کلام شما دریافت می کنیم ;) فعلا لطفا تو کامنت به من و سایر مخاطبان این وب سایت بگید نظرتون در مورد این موارد چیه ؟ چون من امیدوارم که خط مشی های کلی تا قبل از برگزاری، برای شرکت کننده ها مشخص بشه.
</span></span>